Raportowanie DAC8 i globalne standardy sprawozdawczości finansowej dla kryptowalut: Przewodnik dla firm księgowych

Firmy księgowe obsługujące klientów posiadających aktywa kryptowalutowe mierzą się z krajobrazem sprawozdawczym, który zmienił się diametralnie w ciągu ostatnich dwóch lat. Sprawozdawczość DAC8 jest już aktywna we wszystkich państwach członkowskich UE, sprawozdawczość kryptowalutowa CARF jest wdrażana w jurysdykcjach przyjmujących standardy OECD, a FASB zasadniczo zmieniła sposób, w jaki podmioty w USA ujmują aktywa cyfrowe zgodnie z ASC 350-60. Tymczasem wytyczne dotyczące aktywów kryptowalutowych w ramach IFRS wciąż ewoluują, pozostawiając firmy poza USA w obliczu mozaiki standardów. Zrozumienie, jak te ramy odnoszą się do siebie i gdzie się różnią, nie jest już opcjonalne. Firmy, które traktują zgodność z przepisami dotyczącymi kryptowalut jako kwestię poboczną, ryzykują błędne przedstawienie kont klientów, niedotrzymanie terminów regulacyjnych i przeoczenie możliwości doradczych, które są na wyciągnięcie ręki.

Co sprawozdawczość DAC8 wymaga od firm i ich klientów

DAC8 to ósma iteracja dyrektywy UE w sprawie współpracy administracyjnej, która jest skierowana konkretnie do dostawców usług kryptowalutowych. Zgodnie z DAC8, podlegający sprawozdawczości dostawcy usług kryptowalutowych działający w dowolnym państwie członkowskim UE muszą zbierać i raportować dane użytkowników, w tym imiona i nazwiska, adresy, numery identyfikacji podatkowej oraz wartości transakcji, do swojego lokalnego organu podatkowego. Organy te następnie automatycznie wymieniają dane z odpowiednimi organami w całej UE.

Zakres jest szeroki. Obejmuje giełdy, brokerów i niektórych dostawców portfeli. Firmy doradzające klientom, którzy kwalifikują się jako podmioty sprawozdawcze, muszą zrozumieć obowiązki w zakresie zbierania danych, a także terminy sprawozdawcze określone przez każde państwo członkowskie. Portugalia, na przykład, transponowała dyrektywę zgodnie z szerszym harmonogramem UE, co oznacza, że dostawcy usług mający siedzibę w tym kraju byli zobowiązani do rozpoczęcia gromadzenia danych podlegających sprawozdawczości od początku odpowiedniego okresu sprawozdawczego.

Dla firm księgowych DAC8 tworzy dwa odrębne obszary doradztwa. Pierwszy to pomoc klientom będącym dostawcami usług kryptowalutowych w zbudowaniu infrastruktury danych umożliwiającej spełnienie obowiązków sprawozdawczych. Drugi to pomoc klientom indywidualnym i korporacyjnym w zrozumieniu, że ich dane transakcyjne są teraz przesyłane między organami podatkowymi, co znacząco zmienia rachunek ryzyka związanego z nieujawnionymi posiadaniami kryptowalut. Firmy, które nie poinformowały jeszcze swoich klientów posiadających aktywa kryptowalutowe o DAC8, są już w tyle.

Poniższa tabela podsumowuje kluczowe elementy raportu DAC8 oraz kto jest odpowiedzialny za każdy z nich.

Sprawozdawczość kryptowalutowa CARF i jej relacja z DAC8

CARF, czyli Crypto-Asset Reporting Framework opracowany przez OECD, jest globalnym odpowiednikiem DAC8. Podczas gdy DAC8 reguluje wymianę informacji w UE, CARF ma na celu standaryzację sprawozdawczości kryptowalutowej między krajami członkowskimi OECD a wszelkimi jurysdykcjami, które przyjmą te ramy na mocy porozumienia. Oba zestawy ram są ściśle ze sobą powiązane pod względem wymaganych danych, co było zamierzone. OECD i Komisja Europejska koordynowały prace na etapie projektowania, aby zminimalizować powielanie dla firm działających zarówno w jurysdykcjach UE, jak i spoza UE.

Sprawozdawczość kryptowalutowa CARF ma zastosowanie do dostawców usług kryptowalutowych w przyjmujących jurysdykcjach i obejmuje podobny zakres typów transakcji, w tym wymiany między kryptowalutami a walutami fiducjarnymi, transfery między portfelami z udziałem dostawcy usług oraz transakcje płatnicze detaliczne. Pierwsze wymiany w ramach CARF są zaplanowane na 2027 rok wśród krajów, które wcześnie przyjęły te ramy, choć niektóre jurysdykcje sygnalizują wcześniejsze krajowe terminy wdrożenia.

Dla firm z klientami działającymi międzynarodowo praktyczną implikacją jest to, że dostawca usług aktywny w UE i, powiedzmy, Australii lub Kanadzie może podlegać jednocześnie obowiązkom wynikającym z DAC8 i CARF. Wymagane punkty danych w dużej mierze pokrywają się, ale formaty zgłoszeń i procedury składania różnią się w zależności od jurysdykcji. Firmy budujące teraz ramy zgodności dla tych klientów, zamiast czekać na rozpoczęcie egzekwowania przepisów, będą w znacznie lepszej sytuacji.

FASB ASC 350-60 a rachunkowość kryptowalut według US GAAP

W Stanach Zjednoczonych Rada Standardów Rachunkowości Finansowej sfinalizowała ASC 350-60 jako dedykowany standard dla rachunkowości kryptowalut według US GAAP. Przed wejściem w życie tego standardu podmioty wyceniały większość aktywów kryptowalutowych według kosztu pomniejszonego o utratę wartości, co oznaczało, że niezrealizowane zyski nigdy nie były ujmowane w rachunku zysków i strat. Nowy standard wymaga, aby podmioty wyceniały kwalifikujące się aktywa kryptowalutowe według wartości godziwej na każdy dzień bilansowy, a zmiany ujmowały w wyniku netto.

Jest to znacząca zmiana. Wycena kryptowalut według wartości godziwej zgodnie z FASB oznacza, że spółka posiadająca w swoim bilansie Bitcoin lub Ether będzie teraz wykazywać ruchy związane z wyceną według wartości rynkowej przez rachunek zysków i strat w każdym okresie sprawozdawczym. Dla firm audytujących podmioty w USA posiadające kryptowaluty znacznie zwiększa to złożoność audytu. Dane wejściowe do wyceny według wartości godziwej muszą być pozyskiwane, dokumentowane i uzasadniane. Klasyfikacja aktywów jako objętych zakresem lub wyłączonych z zakresu ASC 350-60 wymaga również dokładnej analizy, ponieważ nie wszystkie aktywa cyfrowe się kwalifikują.

Wartości niematerialne, które spełniają definicję aktywa kryptowalutowego zgodnie z tym standardem, obejmują zamienne tokeny utworzone w technologii rozproszonego rejestru i zabezpieczone kryptografią. Tokeny owinięte, NFT oraz niektóre stablecoiny mogą być wyłączone z zakresu w zależności od ich specyficznych cech. Firmy powinny opracować procedurę klasyfikacji w procesie wprowadzania klienta, zamiast dokonywać doradczych ustaleń na koniec roku.

Aktywa kryptograficzne w MSSF: obecna pozycja i kierunek zmian

Poza USA większość jurysdykcji opiera się na MSSF przy sporządzaniu sprawozdań finansowych, a aktywa kryptograficzne w MSSF były historycznie ujmowane zgodnie z MSR 38 jako wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowania. Przy takim ujęciu jednostki mogły dokonać przeszacowania w górę tylko wtedy, gdy przyjęły model przeszacowania i istniał aktywny rynek – warunek, który Bitcoin i inne aktywa prawdopodobnie spełniają, ale który niewielu przygotowujących zdecydowało się zastosować.

Komitet ds. Interpretacji MSSF potwierdził w 2019 r., że aktywa kryptograficzne posiadane w zwykłym toku działalności przez brokerów towarów mogą być wyceniane według wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży zgodnie z MSR 2. Dla wszystkich innych posiadaczy domyślnym rozwiązaniem pozostawał koszt pomniejszony o utratę wartości zgodnie z MSR 38, bez przeszacowania w górę, chyba że przyjęto model przeszacowania. Spowodowało to znaczną asymetrię w stosunku do traktowania kryptowalut według wartości godziwej w FASB.

Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) dodała od tego czasu projekt dotyczący aktywów kryptograficznych i powiązanych transakcji do swojego programu prac. Choć na dzień obecny nie opublikowano jeszcze ostatecznego standardu, kierunek zmierza w stronę bardziej zróżnicowanych ram, które rozróżniają rodzaje aktywów cyfrowych i ich treść ekonomiczną. Firmy doradzające klientom stosującym MSSF powinny monitorować projekty exposed draft RMSR i przygotowywać klientów na prawdopodobieństwo zmiany traktowania księgowego, co może wymagać korekt retrospektywnych.

W praktyce księgowania kryptowalut według MSSF kluczowe decyzje, które firmy muszą dziś udokumentować, to: klasyfikacja każdego posiadanego rodzaju aktywów, wybrana podstawa wyceny, ujawnienie istotnych osądów oraz sposób ujmowania przychodów ze stakingu lub pożyczania. Są to obszary, w których wytyczne RMSR są wciąż opracowywane i w których firmy mogą wnieść prawdziwą wartość doradczą, ustanawiając od razu jasne polityki.

Jak ramy współdziałają: praktyczny przegląd dla firm księgowych

Cztery opisane powyżej ramy – DAC8, CARF, ASC 350-60 i MSSF – odnoszą się do różnych warstw problemu sprawozdawczego. DAC8 i CARF to reżimy wymiany informacji podatkowych. Nie regulują one, jak składnik aktywów pojawia się w bilansie. Regulują, czy dane transakcyjne trafiają do organu podatkowego. Natomiast ASC 350-60 i MSSF regulują prezentację i wycenę w sprawozdaniu finansowym.

Firma doradzająca europejskiemu przedsiębiorstwu z amerykańskimi spółkami zależnymi i skarbcem kryptowalut może jednocześnie mieć do czynienia ze wszystkimi czterema. Amerykańska spółka zależna wycenia swoje udziały według wartości godziwej kryptowalut FASB zgodnie z ASC 350-60. Jednostka dominująca raportuje według MSSF i podejmuje własne decyzje dotyczące klasyfikacji i wyceny. Obie jednostki mogą mieć do czynienia z giełdami kontrahentów, które mają obowiązki wynikające z DAC8 lub CARF. Koordynacja tych warstw wymaga ustrukturyzowanego procesu wewnętrznego, a nie arkusza kalkulacyjnego.

Dla firm korzystających z narzędzi do raportowania zgodności kryptowalut możliwość pobrania danych z portfeli i giełd do jednego systemu, a następnie przypisania ich do odpowiedniego standardu sprawozdawczego dla każdej jednostki, stanowi podstawę. Ręczne uzgadnianie na dużą skalę jest zarówno podatne na błędy, jak i czasochłonne. Firmy, które teraz inwestują w dedykowaną infrastrukturę, będą lepiej przygotowane do przyjęcia dodatkowych klientów bez proporcjonalnego wzrostu kosztów związanych z przestrzeganiem przepisów.

Budowanie praktyki doradczej wokół zgodności sprawozdawczości kryptowalut

Firmy, które dokładnie rozumieją te standardy, są dobrze przygotowane do rozwijania cyklicznych przychodów doradczych. Większość przedsiębiorstw aktywnych w kryptowalutach – czy to traderzy, zarządzający skarbcem, czy dostawcy usług – nie posiada wewnętrznej wiedzy specjalistycznej we wszystkich czterech ramach. Potrzebują zewnętrznych doradców, którzy potrafią przełożyć zmiany regulacyjne na praktyczne decyzje księgowe i sprawozdawcze.

Szansa doradcza zaczyna się od onboardingu. Gdy nowy klient kryptowalut dołącza do firmy, ustrukturyzowany proces przyjęcia powinien uchwycić jurysdykcje, w których działa, rodzaje posiadanych aktywów, czy kwalifikuje się jako jednostka raportująca zgodnie z DAC8 lub CARF oraz który standard rachunkowości reguluje jego sprawozdania finansowe. To przyjęcie bezpośrednio zasila kalendarz zgodności i szacunkową opłatę.

Ciągła praca doradcza obejmuje monitorowanie rozwoju RMSR w zakresie aktywów kryptograficznych w MSSF, aktualizowanie klientów, gdy zmieniają się interpretacje zakresu ASC 350-60, oraz zapewnienie śledzenia i dotrzymywania terminów raportowania DAC8 i CARF. Firmy, które traktują to jako odrębne zlecenia, a nie pakowane w standardową opłatę za przygotowanie sprawozdań, uznają profil przychodów za znacznie bardziej atrakcyjny. Klienci kryptowalut o złożonych portfelach są również bardziej skłonni do generowania poleceń w swoich sieciach, które z natury są mocno związane z kryptowalutami.

Scenariusz Ilustracyjny

Aby zilustrować, jak to działa w praktyce, rozważmy następujący scenariusz:

Thomas jest starszym menedżerem w średniej wielkości firmie księgowej w Lizbonie, posiadającej rosnące portfolio klientów z sektora fintech i kryptowalut. Jeden z jego klientów, zarejestrowana w Portugalii giełda kryptowalut, otrzymał pismo od organu podatkowego z prośbą o wyjaśnienie swoich obowiązków sprawozdawczych w ramach DAC8. Klient zakładał, że jako mniejsza platforma nie podlega tym wymogom. Thomas szybko ustalił, że klient rzeczywiście kwalifikuje się jako podmiot sprawozdawczy, a pierwszy okres sprawozdawczy już się rozpoczął.

Osobno, Thomas miał klienta korporacyjnego zarządzającego skarbem, który posiadał Bitcoin i Ether w swoim bilansie i raportował zgodnie z MSSF. Dyrektor finansowy klienta przeczytał w publikacji branżowej o zmianach w FASB ASC 350-60 i pytał, czy te same zasady mają zastosowanie do niego. Thomas był w stanie jasno wyjaśnić, że aktywa kryptowalutowe w MSSF są nadal wyceniane zgodnie z MSR 38 dla ich rodzaju jednostki, ale warto monitorować projekt IASB, a także rozważyć przyjęcie modelu przeszacowania zgodnie z MSR 38, biorąc pod uwagę obecne warunki rynkowe.

Korzystając z CryptaCount, Thomas był w stanie pobrać dane transakcyjne z platformy klienta giełdy, mapować je do szablonu raportowania DAC8 i oznaczyć odpowiednie pola do przeglądu. Salda klienta korporacyjnego zarządzającego skarbem zostały automatycznie uzgodnione z danymi z giełdy, co zaoszczędziło kilka godzin ręcznej pracy na koniec roku.

Często Zadawane Pytania

Czym jest raportowanie DAC8 i kogo dotyczy?

DAC8 to dyrektywa UE wymagająca od dostawców usług kryptowalutowych działających w państwach członkowskich UE zbierania i raportowania danych transakcyjnych użytkowników do lokalnego organu podatkowego. Dane są następnie automatycznie wymieniane z innymi organami podatkowymi państw członkowskich UE. Dotyczy giełd, brokerów i niektórych innych dostawców usług, niezależnie od wielkości platformy, jeśli spełniają definicję podmiotu sprawozdawczego zgodnie z dyrektywą.

Czym różni się raportowanie kryptowalut według CARF od DAC8?

CARF to globalne ramy OECD dotyczące raportowania aktywów kryptowalutowych, zaprojektowane do wymiany danych transgranicznych między krajami spoza UE oraz szerzej między członkami OECD. DAC8 obejmuje wymiany wewnątrz UE. Oba ramy zostały celowo zharmonizowane, aby firmy działające w obu kontekstach nie napotykały całkowicie różnych wymogów danych, ale procedury składania i terminy różnią się w zależności od jurysdykcji.

Co zmienia ASC 350-60 dla podmiotów amerykańskich posiadających kryptowaluty?

Zgodnie z ASC 350-60, kwalifikujące się aktywa kryptowalutowe muszą być wyceniane według wartości godziwej na każdy dzień bilansowy, a zyski i straty ujmowane w wyniku netto. Wcześniej podmioty przechowywały większość kryptowalut według kosztu pomniejszonego o utratę wartości, co oznaczało, że niezrealizowane zyski nigdy nie były wykazywane w rachunku zysków i strat. Ta zmiana zwiększa zmienność rachunku zysków i strat oraz dodaje złożoności procesowi audytu, szczególnie w zakresie pozyskiwania wartości godziwej i dokumentacji.

Jak obecnie traktowane są aktywa kryptowalutowe zgodnie z MSSF?

Zgodnie z MSSF większość aktywów kryptowalutowych jest ujmowana jako wartości niematerialne zgodnie z MSR 38. Podmioty mogą wybrać między modelem kosztu a modelem przeszacowania, ale model przeszacowania jest dostępny tylko wtedy, gdy istnieje aktywny rynek. Brokerzy-dealerzy towarów mogą stosować MSR 2 i wyceniać według wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży. IASB pracuje nad dedykowanym standardem, ale nie wydano jeszcze ostatecznych wytycznych.

Czy podejście do wartości godziwej kryptowalut według FASB jest takie samo jak w MSSF?

Nie. FASB ASC 350-60 wymaga wartości godziwej przez wynik netto dla kwalifikujących się aktywów, co jest obowiązkowym traktowaniem dla aktywów objętych zakresem US GAAP. MSSF obecnie nie wymaga wyceny według wartości godziwej dla większości posiadaczy aktywów kryptowalutowych. Powoduje to istotną różnicę w raportowanych zyskach między podmiotami stosującymi US GAAP a MSSF posiadającymi te same aktywa, co jest szczególnie istotne dla grup międzynarodowych sporządzających skonsolidowane sprawozdania finansowe.

Czy portugalskie firmy muszą przestrzegać raportowania DAC8?

Tak, jeśli kwalifikują się jako dostawca usług kryptowalutowych zgodnie z dyrektywą. Portugalia transponowała DAC8 zgodnie z harmonogramem wdrożenia UE, więc dostawcy usług działający z Portugalii podlegają tym samym obowiązkom co w innych państwach członkowskich. Firmy księgowe doradzające portugalskim firmom kryptowalutowym powinny potwierdzić, czy każdy klient spełnia definicję podmiotu sprawozdawczego i ustanowić odpowiedni proces zbierania danych i składania raportów.

Jaki jest związek między MiCA a DAC8 dla celów księgowych?

MiCA to unijne rozporządzenie dotyczące rynków aktywów kryptowalutowych, regulujące wymogi licencyjne i operacyjne dla dostawców usług kryptowalutowych. DAC8 wykorzystuje definicje MiCA do określenia, które podmioty i rodzaje aktywów wchodzą w zakres jej raportowania. Dla firm księgowych oznacza to, że status klienta według MiCA jest bezpośrednio istotny dla jego obowiązków DAC8. Firmy powinny sprawdzać oba ramy łącznie podczas onboardingu klientów aktywnych w kryptowalutach w UE.

Jak firmy księgowe powinny zarządzać klientami kryptowalutowymi w ramach wielu ram sprawozdawczych?

Najbardziej praktycznym podejściem jest zbudowanie ustrukturyzowanego procesu onboardingu, który gromadzi jurysdykcje każdego klienta, rodzaje aktywów, status regulacyjny i obowiązujący standard rachunkowości. To zasila kalendarz zgodności, który śledzi terminy DAC8 i CARF oddzielnie od terminów sprawozdań finansowych. Specjalistyczne oprogramowanie księgowe do kryptowalut, które uzgadnia dane z giełd i mapuje je do odpowiednich ram sprawozdawczych, zmniejsza błędy ręczne i pozwala firmom skalować swoją praktykę kryptowalutową bez proporcjonalnego wzrostu czasu pracy personelu.

Kiedy nastąpi pierwsza wymiana raportów kryptowalutowych według CARF?

OECD zaplanowała pierwsze automatyczne wymiany w ramach CARF na 2027 rok wśród wczesnych adoptujących jurysdykcji, chociaż poszczególne kraje mogą wdrożyć krajowe wymogi sprawozdawcze w różnych terminach przed tą datą. Firmy z klientami w krajach członkowskich OECD powinny monitorować lokalne ogłoszenia transpozycyjne, ponieważ niektóre jurysdykcje działają szybciej niż podstawowy harmonogram OECD.

Źródło: CryptaCount