Rachunkowość kryptowalut według FASB: Co ASU 2023-08 oznacza dla Twojej firmy

ASU 2023-08 Rady Standardów Rachunkowości Finansowej to najważniejsza zmiana w rachunkowości aktywów kryptograficznych zgodnie z US GAAP od lat. Dla firm księgowych, CFO i zespołów finansowych posiadających lub doradzających w zakresie aktywów cyfrowych, standard zastępuje stary model wartości niematerialnych o nieograniczonym okresie użytkowania obowiązkowym wyceną według wartości godziwej. Ta zmiana brzmi prosto. W praktyce przeprojektowuje sposób, w jaki zyski i straty trafiają do rachunku zysków i strat, zmienia wymogi dotyczące gotowości do audytu oraz tworzy nową warstwę obowiązków ujawniania informacji. Zrozumienie zasad rachunkowości kryptowalut według FASB nie jest już opcją dla żadnej praktyki mającej klientów narażonych na kryptowaluty. Ten artykuł przedstawia dokładnie, co się zmieniło, jak działa ASC 350-60, gdzie IFRS odbiega oraz co Twoja firma musi mieć wdrożone, aby pozostać zgodną z przepisami i konkurencyjną.

Dlaczego stary model wartości niematerialnych o nieograniczonym okresie użytkowania zawiódł w przypadku kryptowalut

Przed ASU 2023-08 US GAAP wymagał od jednostek ujmowania większości aktywów kryptograficznych jako wartości niematerialnych o nieograniczonym okresie użytkowania zgodnie z ASC 350. Ta rama została stworzona dla rzeczy takich jak znaki towarowe i licencje nadawcze – aktywów, które się nie zużywają, ale mogą ulec utracie wartości. Zastosowanie jej do Bitcoina lub Ethereum stworzyło oczywistą niezgodność. W ramach starego modelu jednostka rejestrowała kryptowalutę według kosztu historycznego, a następnie testowała pod kątem utraty wartości, gdy tylko wartość godziwa spadła poniżej wartości bilansowej. Straty z tytułu utraty wartości trafiały do rachunku zysków i strat, ale odzyskanie wartości nie było ujmowane. Firma, która kupiła Bitcoina po określonej cenie, obserwowała jego spadek, dokonała odpisu, a następnie odnotowała znaczny wzrost, wciąż wykazywała w bilansie wartość po odpisie. Rzeczywistość ekonomiczna aktywa była niewidoczna w sprawozdaniach finansowych. Audytorzy mieli trudności z kwestionowaniem osądów zarządu dotyczących utraty wartości, ponieważ ceny rynkowe stale się zmieniają. Zespoły finansowe musiały monitorować minima śróddzienne w celu identyfikacji przesłanek utraty wartości, co zwiększało złożoność operacyjną bez poprawy jakości raportowanych informacji. Twórcy standardów otwarcie przyznali te niedociągnięcia podczas procesu konsultacji, a ASU 2023-08 było bezpośrednią odpowiedzią.

Czego faktycznie wymagają zasady ASC 350-60 dotyczące kryptowalut

ASU 2023-08 wprowadziło ASC Subtopic 350-60, który nakazuje wycenę według wartości godziwej dla aktywów kryptograficznych spełniających określony zakres. Zakres obejmuje zamienne aktywa cyfrowe, które są tworzone lub istnieją w rozproszonej księdze, są zabezpieczone kryptografią, nie są własnym wytworem jednostki raportującej i nie zapewniają egzekwowalnego roszczenia do towarów, usług lub innego aktywa. Aktywa objęte zakresem muszą być wyceniane według wartości godziwej na każdy dzień bilansowy, a wszystkie zmiany są ujmowane w wyniku netto za okres. Nie ma możliwości wyboru kosztu ani odroczenia zysków do innych całkowitych dochodów. Wymóg dotyczy każdego okresu śródrocznego i rocznego, nie tylko na koniec roku.

Wymogi ujawnień towarzyszące ASC 350-60 są równie znaczące. Jednostki muszą ujawnić nazwę, ilość i podstawę kosztu każdego znaczącego posiadanego aktywa kryptograficznego, łączną wartość godziwą wszystkich posiadanych aktywów oraz zyski lub straty netto za okres wynikające ze zmian wartości godziwej. Muszą również ujawnić wszelkie ograniczenia w możliwości sprzedaży. Ten poziom szczegółowości popycha firmy w kierunku prowadzenia szczegółowego subledgera kryptowalut, a nie pojedynczego zagregowanego salda.

Wycena wartości godziwej kryptowalut według FASB: Poziom 1 i praktyczne pytania

Wartość godziwa zgodnie z ASC 820 jest mierzona przy użyciu trzypoziomowej hierarchii. Dla aktywnie handlowanych aktywów kryptograficznych, takich jak Bitcoin i Ether, stosuje się dane wejściowe Poziomu 1: nieskorygowane kwotowane ceny na aktywnych rynkach. Brzmi to prosto. Praktyczne pytania pojawiają się natychmiast. Którą cenę giełdową zastosować? O której godzinie? Jak radzić sobie z aktywami, które są notowane jednocześnie na kilkunastu platformach po nieco różnych cenach? ASU 2023-08 nie określa jednego wymaganego źródła danych, ale wymaga, aby jednostki stosowały spójną, udokumentowaną politykę cenową. Firmy muszą wybrać rynek główny lub, jeśli rynek główny nie może zostać zidentyfikowany, rynek najkorzystniejszy, i stosować ten wybór konsekwentnie we wszystkich okresach sprawozdawczych.

W przypadku mniej płynnych aktywów mogą mieć zastosowanie dane wejściowe Poziomu 2 lub Poziomu 3, co wprowadza złożoność wyceny i większe ryzyko zakwestionowania przez audytorów. Zespoły finansowe powinny udokumentować swoją metodologię wyceny na piśmie i zachować dowody cen użytych na każdy dzień bilansowy. Wymóg ujmowania każdej zmiany wartości godziwej w wyniku netto ma również konsekwencje dla rezerw na podatek dochodowy, ponieważ dochód księgowy i dochód podlegający opodatkowaniu mogą się różnić w zależności od specyficznych dla jurysdykcji zasad dotyczących momentu ujęcia. Firmy doradzające klientom w zakresie rachunkowości kryptowalut zgodnie z US GAAP muszą przepracować te skutki odroczonego podatku w każdym okresie śródrocznym, nie tylko na koniec roku.

Porównanie IFRS z traktowaniem kryptowalut

Rachunkowość kryptowalut w IFRS znajduje się w innym miejscu. Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości nie wydała dedykowanego standardu dla kryptowalut. Zamiast tego, Komitet ds. Interpretacji MSSF w 2019 r. uznał, że większość kryptowalut to wartości niematerialne zgodnie z MSR 38, chyba że są przeznaczone do sprzedaży w ramach zwykłej działalności gospodarczej, w którym to przypadku może mieć zastosowanie MSR 2 dotyczący zapasów. Zgodnie z MSR 38 jednostki wybierają model kosztu lub model przeszacowania. Model przeszacowania wymaga istnienia aktywnego rynku i pozwala na aktualizację wartości bilansowej do wartości godziwej, ale nadwyżki z przeszacowania trafiają do innych całkowitych dochodów, a nie do rachunku zysków i strat. Stanowi to fundamentalną różnicę w porównaniu z ASU 2023-08, gdzie wszystkie zmiany wartości godziwej bezpośrednio wpływają na dochód netto.

Dla brokerów-dealerów lub handlowców towarowych, którzy posiadają kryptowaluty jako zapasy, MSR 2 dopuszcza wycenę według wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży, przy czym zmiany są ujmowane w rachunku zysków i strat. Daje to niektórym sporządzającym sprawozdania według MSSF możliwość stosowania rachunkowości według wartości godziwej w rachunku zysków i strat, ale warunki kwalifikowalności są wąskie. Rada MSR ma aktywny projekt dotyczący aktywów cyfrowych i przewiduje się dalsze wytyczne, ale na dzień sporządzenia niniejszego dokumentu nie opublikowano żadnego ostatecznego standardu. Firmy z międzynarodowymi klientami stają przed realną możliwością raportowania tego samego zasobu kryptowalut w ramach dwóch znacząco różnych ram jednocześnie.

Obowiązki sprawozdawcze wykraczające poza bilans: CARF i DAC8

Sposób ujmowania kryptowalut w rachunkowości według ASU 2023-08 lub MSSF to tylko jeden z aspektów obrazu zgodności. Jurysdykcje nakładają obowiązki sprawozdawcze w zakresie podatków na wierzch wymogów sprawozdawczości finansowej, a te dwa elementy oddziałują na siebie. Ramy Sprawozdawczości Dotyczącej Kryptowalut OECD, znane jako CARF (crypto reporting framework), wymagają od pośredników finansowych gromadzenia i raportowania informacji o transakcjach kryptowalutowych organom podatkowym. Zostały one zaprojektowane tak, aby odzwierciedlały Wspólny Standard Sprawozdawczy (CRS) dla tradycyjnych rachunków finansowych i obejmują giełdy, brokerów oraz niektórych dostawców portfeli.

W Unii Europejskiej dyrektywa DAC8 wdraża CARF do prawa UE i rozszerza go na dodatkowe kategorie aktywów. DAC8 ma zastosowanie do dostawców usług kryptowalutowych działających w państwach członkowskich UE i wymaga od nich raportowania danych o transakcjach użytkowników krajowym organom podatkowym, które następnie automatycznie wymieniają informacje transgranicznie. Dla firm księgowych i dyrektorów finansowych znaczenie jest następujące: dane wymagane do ujawnienia wyceny według wartości godziwej na podstawie ASC 350-60 i dane wymagane do CARF lub DAC8 często się pokrywają. Ilość posiadanych aktywów, podstawa kosztowa, daty transakcji i wartości godziwe na dzień transakcji są istotne dla obu tych wymogów. Firmy, które budują swoją infrastrukturę danych kryptowalutowych tak, aby spełnić jeden wymóg, zazwyczaj stwierdzają, że spełnienie drugiego jest znacznie łatwiejsze.

Gotowość audytowa i imperatyw księgi pomocniczej

ASU 2023-08 znacząco podnosi poprzeczkę audytową. Audytorzy muszą teraz zweryfikować nie tylko to, czy test na utratę wartości został przeprowadzony w uzasadniony sposób, ale także to, czy wartość godziwa zastosowana na każdy dzień sprawozdawczy była odpowiednia, pochodziła ze spójnego źródła i została prawidłowo zastosowana. Wymaga to jasnego łańcucha dowodowego od źródła ceny do zapisu księgowego. Arkusz kalkulacyjny, który ręcznie rejestruje ceny z końca dnia z jednej giełdy, prawdopodobnie nie przetrwa szczegółowej kontroli w przypadku istotnego zasobu.

Praktycznym rozwiązaniem jest dedykowany system księgi pomocniczej kryptowalut i uzgodnienia podstawy kosztowej, który łączy się bezpośrednio z danymi giełdowymi, rejestruje szczegóły na poziomie transakcji, stosuje udokumentowaną metodologię wyceny i generuje raporty gotowe do ujawnień. Firmy, które polegają na samodzielnie przygotowanych arkuszach swoich klientów, wprowadzają ryzyko na każdym etapie tego procesu. Zbudowanie lub polecenie specjalistycznego systemu jest zarówno decyzją dotyczącą kontroli jakości, jak i rzeczywistą usługą doradczą, za którą klienci posiadający znaczne zasoby kryptowalut zapłacą. Utrzymywanie dokładnych rejestrów dla każdego składnika aktywów bezpośrednio przekłada się na szczegółowe wymogi ujawnień zgodnie z ASC 350-60, czyniąc księgę pomocniczą operacyjną podstawą całego procesu zgodności.

Scenariusz ilustracyjny

Aby zilustrować, jak to działa w praktyce, rozważmy następujący scenariusz: Michael jest dyrektorem finansowym w średniej wielkości amerykańskiej firmie technologicznej, która zaczęła gromadzić Bitcoina w ramach swojej strategii skarbowej. W ramach poprzedniego modelu rachunkowości firma dokonała odpisu z tytułu utraty wartości swoich zasobów w okresie osłabienia rynku i wykazywała je w znacząco zaniżonej wartości. Gdy zespół finansowy przejrzał ASU 2023-08 przed datą wejścia w życie, zdał sobie sprawę, że przejście będzie wymagało korekty skumulowanego efektu w zyskach zatrzymanych, a w przyszłości każdy kwartalny raport będzie wymagał udokumentowanej wyceny według wartości godziwej wraz z potwierdzającymi dowodami cenowymi.

Zespół Michaela śledził zasoby w arkuszu kalkulacyjnym, który rejestrował ceny nabycia, ale nie dane o cenach na giełdach w datach sprawozdawczych. To podejście nie było już wystarczające. Wdrożyli dedykowane rozwiązanie do automatycznego pobierania wartości godziwej na każdy dzień sprawozdawczy, prowadzenia rejestru ilości i kosztów na poziomie poszczególnych aktywów oraz generowania harmonogramów ujawnień wymaganych przez ASC 350-60. Korekta przejściowa została przeprowadzona czysto, pierwszy zestaw zgodnych z przepisami kwartalnych ujawnień został sporządzony zgodnie z harmonogramem, a zewnętrzni audytorzy zatwierdzili bez istotnych zastrzeżeń dotyczących salda krypto. Moduł sub-ledgera kryptowalut CryptaCount zapewnił infrastrukturę danych, która umożliwiła każdy z tych kroków bez ręcznej przebudowy przy każdym zamknięciu.

Często zadawane pytania

Czym jest ASU 2023-08 i kiedy weszło w życie?

ASU 2023-08 to standard FASB, który wprowadził rachunkowość według wartości godziwej dla niektórych aktywów kryptograficznych zgodnie z US GAAP. Stworzył ASC Subtopic 350-60. Standard obowiązuje dla lat obrotowych rozpoczynających się po 15 grudnia 2024 r. dla jednostek prowadzących działalność publiczną, z możliwością wcześniejszego zastosowania. Jednostki, które zastosowały go wcześniej, stosowały go od początku roku obrotowego przyjęcia.

Które aktywa kryptograficzne wchodzą w zakres ASC 350-60?

ASC 350-60 dotyczy zamiennych aktywów cyfrowych, które znajdują się na rozproszonej księdze, są zabezpieczone kryptografią, nie zostały utworzone przez samą jednostkę sprawozdawczą i nie dają posiadaczowi egzekwowalnego roszczenia do towarów, usług lub innego składnika aktywów. Większość głównych kryptowalut, takich jak Bitcoin i Ether, spełnia te kryteria. Tokeny owinięte, stablecoiny zabezpieczone określonymi aktywami i NFT wymagają oddzielnej analizy.

Jak działa pomiar wartości godziwej kryptowalut według FASB zgodnie z ASC 820?

Wartość godziwą określa się przy użyciu hierarchii ASC 820. Dla aktywnie notowanych aktywów kryptograficznych stosuje się dane wejściowe poziomu 1, co oznacza nieskorygowane ceny kwotowane z aktywnych rynków. Jednostki muszą wybrać i konsekwentnie stosować rynek główny lub rynek najkorzystniejszy do celów wyceny. Wybrana metodologia musi być udokumentowana i stosowana na każdy dzień sprawozdawczy okresowy i roczny.

Jakie są główne wymogi ujawniania informacji zgodnie z ASC 350-60?

Jednostki muszą ujawnić nazwę, ilość i podstawę kosztu każdego znaczącego zasobu kryptograficznego, łączną wartość godziwą oraz zyski lub straty netto ujęte w okresie z tytułu zmian wartości godziwej. Należy również ujawnić wszelkie ograniczenia możliwości sprzedaży. Wymagania te sprawiają, że prowadzenie ewidencji na poziomie aktywów jest niezbędne, a nie opcjonalne.

Czym różni się księgowanie kryptowalut według MSSF od podejścia FASB?

MSSF nie ma dedykowanego standardu dla aktywów kryptograficznych. Większość sporządzających MSSF ujmuje kryptowaluty jako wartości niematerialne zgodnie z MSR 38, wybierając między modelem kosztu a modelem przeszacowania. W modelu przeszacowania wzrosty wartości odnoszone są na inne całkowite dochody, a nie na zysk lub stratę, co stanowi zasadniczą różnicę w stosunku do ASU 2023-08, gdzie wszystkie zmiany wartości godziwej bezpośrednio wpływają na dochód netto.

Czym jest CARF i jaki ma związek z rachunkowością kryptowalut?

CARF to OECD Crypto-Asset Reporting Framework, globalny standard wymagający od pośredników kryptowalut raportowania danych o transakcjach organom podatkowym. Ma na celu zamknięcie luki informacyjnej, która umożliwia niezgłaszanie dochodów z kryptowalut. Dane gromadzone na potrzeby zgodności z CARF, w tym wartości transakcji, ilości i daty, w znacznym stopniu pokrywają się z danymi potrzebnymi do ujawnień w zakresie rachunkowości według wartości godziwej.

Czym jest DAC8 i kogo dotyczy?

DAC8 to dyrektywa UE wdrażająca CARF do prawa europejskiego. Wymaga ona od dostawców usług kryptowalut działających w państwach członkowskich UE gromadzenia i raportowania danych o transakcjach użytkowników krajowym organom podatkowym, które następnie automatycznie wymieniają je między granicami. Każda firma z klientami kryptowalutowymi z UE lub każdy CASP działający w UE musi rozumieć i planować obowiązki sprawozdawcze wynikające z DAC8.

Jak firmy księgowe powinny przygotować swoich klientów do zgodności z ASU 2023-08?

Firmy powinny rozpocząć od przeglądu zakresu posiadanych przez każdego klienta aktywów kryptograficznych w celu zidentyfikowania, które z nich wchodzą w zakres ASC 350-60. Następnie priorytetem jest stworzenie wiarygodnej infrastruktury danych: sub-ledgera rejestrującego szczegóły transakcji, stosującego udokumentowaną politykę wyceny i generującego harmonogramy gotowe do ujawnień. Firmy, które zbudują tę zdolność, będą w stanie oferować stałe doradztwo w zakresie zgodności, a nie jednorazowy projekt przejściowy.

Czy ASU 2023-08 wpływa na rachunkowość podatkową odroczoną?

Tak. Ponieważ zmiany wartości godziwej przepływają przez dochód netto zgodnie z ASU 2023-08, dochód księgowy i dochód podatkowy mogą się różnić, jeśli prawo podatkowe nie uznaje zysków do momentu realizacji. Tworzy to różnice przejściowe wymagające rachunkowości podatkowej odroczonej. Zespoły finansowe muszą je oceniać na każdy okres śródroczny, a nie tylko na koniec roku, aby uniknąć niespodzianek w efektywnej stawce podatkowej.

Czy firma może użyć jednej ceny giełdowej do pomiaru wartości godziwej?

Jednostki nie są zobowiązane do korzystania z konkretnej giełdy, ale muszą wybrać rynek główny lub rynek najkorzystniejszy i stosować go konsekwentnie. W przypadku gdy aktywo jest notowane na wielu platformach, polityka wyceny musi określać, który rynek jest używany i dlaczego. Użycie jednej ceny giełdowej jest dopuszczalne, jeśli ta giełda reprezentuje rynek główny, ale wybór musi być udokumentowany i stosowany konsekwentnie we wszystkich okresach sprawozdawczych.

Źródło: CryptaCount