Raportowanie DAC8 i globalne standardy sprawozdawczości finansowej krypto wyjaśnione

Sprawozdawczość finansowa dotycząca kryptowalut wykroczyła daleko poza niszowe zagadnienie zgodności. Dla firm księgowych, dyrektorów finansowych i zespołów finansowych zarządzających klientami z ekspozycją na aktywa cyfrowe, zbieg obowiązków raportowania DAC8, raportowania kryptowalut CARF, zmian w US GAAP na podstawie ASC 350-60 oraz ewoluujących wytycznych IFRS stworzył prawdziwie złożone środowisko wielostandardowe. Błąd w jednym z tych frameworków to nie tylko techniczne przeinaczenie. Może ono wywołać kontrolę regulacyjną, ryzyko zastrzeżeń w audycie oraz kary w wielu jurysdykcjach jednocześnie. Niniejszy artykuł mapuje kluczowe frameworki, wyjaśnia, jak one współdziałają, i przedstawia, co praktycy muszą podjąć już teraz, aby utrzymać akta klientów gotowe do audytu.

Dlaczego raportowanie kryptowalut stało się problemem wielostandardowym

Jeszcze niedawno większość firm księgowych traktowała aktywa kryptowalutowe jako kwestię peryferyjną, rozpatrywaną indywidualnie z ogólnym odniesieniem do wytycznych dotyczących wartości niematerialnych. Takie podejście nie jest już do obrony. Organy regulacyjne i twórcy standardów w USA, UE i na arenie międzynarodowej wydali teraz szczegółowe, wiążące wytyczne, a frameworki nie zawsze są ze sobą w pełni zgodne.

Korporacyjny klient posiadający Bitcoin w swoim bilansie może jednocześnie podlegać obowiązkom wynikającym z US GAAP, jeśli składa raporty do SEC, z IFRS, jeśli ma spółki zależne w jurysdykcjach stosujących IFRS, z DAC8, jeśli działa w Unii Europejskiej, oraz z CARF, jeśli przeprowadza transakcje za pośrednictwem zgłaszającego dostawcy usług kryptowalutowych podlegającego zasadom wymiany OECD. Każdy framework ma własną podstawę wyceny, wymogi ujawnień i terminy raportowania. Ryzyko niespójności między zeznaniami podatkowymi klienta a jego zbadanym sprawozdaniem finansowym nigdy nie było wyższe, a audytorzy coraz częściej spodziewają się identyfikacji tych luk.

Poniższa tabela podsumowuje cztery główne frameworki, z którymi spotykają się praktycy, oraz podstawowe podejście do wyceny wymagane przez każdy z nich.

Raportowanie DAC8: Co muszą zrozumieć firmy działające w UE

DAC8 to ósma iteracja unijnej dyrektywy w sprawie współpracy administracyjnej, która rozszerza ramy automatycznej wymiany informacji na transakcje dotyczące aktywów kryptowalutowych. Zgodnie z zasadami raportowania DAC8, dostawcy usług kryptowalutowych działający w UE lub obsługujący klientów będących rezydentami UE są zobowiązani do gromadzenia i raportowania szczegółowych danych transakcyjnych do właściwego organu podatkowego państwa członkowskiego. Organ ten następnie wymienia dane z organami podatkowymi w kraju rezydencji klienta.

Dla firm księgowych doradzających klientom z UE lub klientom spoza UE korzystającym z giełd UE, praktyczne implikacje są znaczące. Historia transakcji klienta, która wcześniej była trudno dostępna dla organów podatkowych, stanie się częścią automatycznego, corocznego przepływu danych. Tworzy to bezpośredni wymóg uzgodnienia: wszelkie zyski z kryptowalut wykazane w zeznaniu podatkowym klienta muszą być zgodne z danymi, które jego giełda przekazuje organowi państwa członkowskiego na podstawie DAC8.

Firmy, które już wspierały klientów w raportowaniu zgodności kryptowalut dla podobnych reżimów, rozpoznają ten wzorzec. DAC8 w zasadzie odwzorowuje logikę Wspólnego Standardu Raportowania (CRS), który rządzi tradycyjnymi rachunkami finansowymi, ale stosowaną do aktywów cyfrowych. Zakres obejmuje nie tylko proste transakcje kupna-sprzedaży, ale także transfery między portfelami, w przypadku których dostawca posiada informacje o beneficjencie rzeczywistym.

Jednym z praktycznych wyzwań dla firm jest to, że DAC8 wymaga od dostawców usług raportowania wartości godziwej w momencie każdej transakcji. Oznacza to, że klienci muszą posiadać możliwe do obrony, opatrzone znacznikami czasu wyceny. Podsumowanie stanu posiadania na koniec roku nie jest wystarczające.

Raportowanie CARF i jego nakładanie się z DAC8

Opracowany przez OECD Crypto-Asset Reporting Framework, znany jako CARF, działa na zasadniczo podobnych zasadach co DAC8, ale ma zastosowanie do szerszego zestawu uczestniczących jurysdykcji, a nie tylko do państw członkowskich UE. Raportowanie kryptowalut CARF ma na celu zamknięcie luki informacyjnej, która istnieje, ponieważ transakcje dotyczące aktywów kryptowalutowych historycznie wykraczały poza zakres Wspólnego Standardu Raportowania i ustawy FATCA.

W przypadku nakładania się DAC8 i CARF w zakresie populacji klientów objętych raportowaniem, firmy muszą być wyczulone na ryzyko podwójnego raportowania. Dostawca usług kryptowalutowych działający w państwie członkowskim UE, które przyjęło również CARF, może być zmuszony do przesyłania podobnych danych za pośrednictwem dwóch oddzielnych kanałów. Bardziej praktycznie, definicje stosowane w każdym frameworku nie są identyczne. CARF ma szerszą definicję tego, co stanowi podlega raportowaniu aktywo kryptowalutowe, a oba frameworki mają nieco inne podejście do transferów między portfelami. Firmy doradzające dostawcom usług w zakresie ich własnych obowiązków sprawozdawczych muszą mapować zestaw produktów swojego klienta względem obu frameworków, a nie tylko jednego.

Dla klientów będących użytkownikami końcowymi, a nie dostawcami usług, kluczowym wnioskiem jest to, że dane transakcyjne raportowane zgodnie z CARF będą podlegać automatycznej wymianie informacji. Organy podatkowe w uczestniczących jurysdykcjach otrzymają te dane i oczekuje się, że będą je porównywać ze złożonymi deklaracjami.

Wartość godziwa kryptowalut wg FASB na podstawie ASC 350-60

Aktualizacja Rady Standardów Rachunkowości Finansowej (FASB) dotycząca ASC 350-60 stanowi znaczącą zmianę w sposobie, w jaki podmioty stosujące US GAAP ujmują aktywa kryptograficzne. Przed wejściem w życie aktualizacji większość podmiotów posiadających kryptowaluty była zobowiązana do wykazywania tych aktywów według kosztu historycznego, z utratą wartości ujmowaną, gdy wartość godziwa spadła poniżej kosztu, ale bez możliwości aktualizacji wzrostowej. Rezultatem była podstawa wyceny, którą wielu sporządzających i użytkowników sprawozdań finansowych uznało za głęboko nieinformacyjną.

Zgodnie ze zmienionym standardem ASC 350-60 dla kryptowalut, podmioty posiadające aktywa kryptograficzne spełniające określone kryteria są zobowiązane do wyceny ich według wartości godziwej na każdy dzień bilansowy, a zmiany wartości ujmowane są w wyniku netto. Jest to istotna zmiana dla firm przygotowujących sprawozdania finansowe zgodne z US GAAP w imieniu klientów posiadających znaczące aktywa kryptograficzne. Wpływa ona nie tylko na rachunek zysków i strat, ale także na kalkulację podatku odroczonego, ponieważ niezrealizowane ruchy wartości godziwej tworzą różnice przejściowe, które muszą być śledzone.

Wymóg dotyczący wartości godziwej kryptowalut wg FASB wprowadza również nowe obowiązki w zakresie ujawnień. Sporządzający muszą ujawnić charakter i ilość posiadanych aktywów kryptograficznych, istotne ograniczenia dotyczące tych aktywów oraz uzgodnienie salda otwarcia i zamknięcia. Dla firm zarządzających zleceniami audytowymi, te ujawnienia muszą być poparte weryfikowalnymi danymi wyceny pochodzącymi z giełd, a nie szacunkami.

Poniższa tabela przedstawia kluczowe różnice między traktowaniem przed i po aktualizacji zgodnie z ASC 350-60.

Aktywa kryptograficzne wg IFRS: Trwające wyzwanie klasyfikacji

IFRS nie ma jeszcze dedykowanego standardu dla aktywów kryptograficznych, a projekt IASB mający na celu wypełnienie tej luki jest w toku. W międzyczasie podmioty stosujące IFRS są zobowiązane do stosowania istniejących standardów przez analogię, a poprawna klasyfikacja zależy od charakteru aktywów i modelu biznesowego posiadacza. Stwarza to prawdziwą różnorodność w praktyce, co stanowi problem dla audytorów i użytkowników sprawozdań finansowych próbujących porównywać podmioty.

Dla większości korporacyjnych posiadaczy kryptowalut, takich jak Bitcoin czy Ether, obecny konsensus w ramach IFRS wskazuje na MSR 38 (wartości niematerialne) jako podstawowy standard, chyba że podmiot jest brokerem-handlowcem towarów posiadającym kryptowaluty jako zapasy, w którym to przypadku stosuje się MSR 2. Zgodnie z MSR 38 podmioty mogą wybrać między modelem kosztu a modelem aktualizacji wyceny, ale model aktualizacji wyceny jest dostępny tylko wtedy, gdy istnieje aktywny rynek, a trwa debata, czy rynki kryptowalut kwalifikują się. Zgodnie z MSR 2 wycena odbywa się według niższej z dwóch wartości: kosztu i możliwej do uzyskania wartości netto.

Rachunkowość kryptowalut wg IFRS staje się bardziej złożona, gdy przedmiotowym aktywem jest stablecoin, tokenizowany instrument dłużny lub token przenoszący prawa umowne. W takich przypadkach bardziej odpowiednim standardem może być MSSF 9. Firmy doradzające w zakresie sprawozdań finansowych zgodnych z IFRS muszą starannie udokumentować uzasadnienie klasyfikacji, ponieważ audytorzy i organy regulacyjne zwracają na te oceny większą uwagę niż jeszcze dwa lata temu.

Napięcie między traktowaniem w IFRS i US GAAP jest również aktualnym problemem dla grup międzynarodowych, które raportują w obu ramach. Aktywo kryptograficzne wycenione według wartości godziwej zgodnie z ASC 350-60 w spółce zależnej w USA może być wykazywane według kosztu zgodnie z MSR 38 w skonsolidowanych sprawozdaniach grupy według IFRS, tworząc różnice uzgadniające, które wymagają jasnego wyjaśnienia w notach.

Budowa procesu raportowania kryptowalut gotowego do audytu

Biorąc pod uwagę liczbę obowiązujących obecnie ram, firmy księgowe potrzebują ustrukturyzowanego podejścia do sprawozdawczości finansowej kryptowalut, a nie patchworku doraźnych rozwiązań. Punktem wyjścia jest inwentaryzacja na poziomie klienta: które aktywa są przechowywane, na jakich platformach i w ramach której jednostki prawnej. Bez tej podstawy niemożliwe jest określenie, które standardy mają zastosowanie i czy istniejące zapisy klienta są wystarczające do wsparcia wymaganych ujawnień.

Jakość danych jest najczęstszym punktem awarii w zleceniach raportowania kryptowalut. Eksporty CSV z giełd są często niekompletne, zawierają niespójne formaty znaczników czasu lub nie uwzględniają wszystkich typów transakcji. Firmy korzystające ze specjalistycznych narzędzi do raportowania zgodności kryptowalut mogą zautomatyzować agregację i normalizację tych danych, znacznie zmniejszając obciążenie związane z ręcznym uzgadnianiem i ryzyko zniekształceń.

Dla klientów podlegających DAC8 lub CARF, firmy powinny proaktywnie żądać od każdego dostawcy usług potwierdzenia, jakie dane będą raportowane, i uzgadniać je z własnymi zapisami klienta przed przeprowadzeniem automatycznej wymiany. Czekanie, aż organ podatkowy wystąpi z zapytaniem na podstawie danych od osób trzecich, jest znacznie trudniejszą pozycją do odzyskania niż identyfikowanie i korygowanie rozbieżności z wyprzedzeniem.

Scenariusz ilustracyjny

Aby zobrazować, jak to działa w praktyce, rozważmy następujący scenariusz:

Priya jest starszą menedżerką w średniej wielkości firmie księgowej w Londynie. Jednym z jej klientów jest brytyjska spółka holdingowa z amerykańską jednostką zależną, która posiada portfel Bitcoinów i Etherów nabywanych przez kilka lat. Spółka dominująca sporządza skonsolidowane sprawozdania według IFRS; jednostka zależna w USA składa sprawozdania zgodnie z US GAAP. Klient korzysta również z dużej giełdy z siedzibą w UE, co oznacza, że giełda będzie podlegać obowiązkom raportowania DAC8.

Wyzwanie Priyi jest potrójne. Musi zapewnić, że sprawozdania amerykańskiej jednostki zależnej odzwierciedlają nowe wymogi ASC 350-60 dotyczące wartości godziwej kryptowalut, w tym rozszerzone ujawnienia. Musi sklasyfikować te same aktywa prawidłowo zgodnie z IAS 38 w skonsolidowanych sprawozdaniach IFRS i udokumentować, dlaczego model przeszacowania jest lub nie jest dostępny. Oraz musi uzgodnić dane transakcyjne, które giełda UE będzie raportować w ramach DAC8, z własnymi zapisami klienta, aby nie było niewyjaśnionych rozbieżności, gdy brytyjski organ podatkowy otrzyma dane z automatycznej wymiany.

Korzystając z CryptaCount, Priya pobiera pełną historię transakcji klienta ze wszystkich portfeli i giełd do jednej księgi pomocniczej, generuje harmonogramy wartości godziwej dostosowane do prawidłowych dat sprawozdawczych i tworzy uzgodnienie potrzebne do wsparcia obu zestawów sprawozdań. Kontrola krzyżowa DAC8 jest zakończona przed końcem roku, dając klientowi czas na skorygowanie niewielkiej liczby brakujących transferów portfelowych, które w przeciwnym razie stworzyłyby lukę w raportowaniu.

Często zadawane pytania

Czym jest raportowanie DAC8 i których firm dotyczy?

DAC8 to dyrektywa UE, która wymaga od dostawców usług kryptowalutowych raportowania danych transakcyjnych dotyczących klientów będących rezydentami UE do właściwego organu podatkowego państwa członkowskiego, który następnie automatycznie wymienia te dane z innymi państwami członkowskimi. Firmy księgowe są dotknięte zarówno jako doradcy dostawców usług, którzy mają bezpośrednie obowiązki raportowania, jak i jako doradcy klientów indywidualnych i korporacyjnych, których dane transakcyjne będą raportowane przez giełdy, z których korzystają.

Czym różni się raportowanie kryptowalut CARF od DAC8?

CARF to odpowiednik OECD, zaprojektowany do stosowania w szerszym zestawie uczestniczących jurysdykcji, a nie tylko w państwach członkowskich UE. Oba ramy mają ten sam podstawowy cel – uczynienie transakcji kryptowalutowych widocznymi dla organów podatkowych poprzez automatyczną wymianę informacji – ale mają nieco inne definicje aktywów podlegających raportowaniu i różne traktowanie niektórych transferów portfelowych. Firmy doradzające klientom działającym zarówno w jurysdykcjach UE, jak i poza UE w ramach OECD muszą uwzględniać oba ramy jednocześnie.

Co oznacza aktualizacja ASC 350-60 dla sprawozdań finansowych według US GAAP?

Aktualizacja FASB do ASC 350-60 wymaga, aby podmioty posiadające kwalifikujące się aktywa kryptowalutowe wyceniały je według wartości godziwej na każdy dzień bilansowy, a wszystkie zmiany ujmowały w wyniku netto. Zastępuje to poprzedni model kosztu pomniejszonego o utratę wartości i wprowadza rozszerzone wymogi ujawnień. Dla firm sporządzających lub audytujących sprawozdania według US GAAP zmiana ta wpływa na prezentację rachunku zysków i strat, kalkulację podatku odroczonego oraz poziom dokumentacji cenowej potrzebnej do wsparcia sprawozdań.

Który standard IFRS ma zastosowanie do aktywów kryptowalutowych?

Nie ma jeszcze dedykowanego standardu IFRS dla aktywów kryptowalutowych. Większość posiadaczy korporacyjnych stosuje IAS 38 (wartości niematerialne), choć brokerzy-dilerzy towarowi mogą stosować IAS 2 (zapasy), a niektóre rodzaje tokenów mogą podlegać pod IFRS 9 (instrumenty finansowe). Prawidłowa klasyfikacja zależy od charakteru aktywa i modelu biznesowego posiadacza, a sporządzający sprawozdania muszą starannie udokumentować swoje uzasadnienie, biorąc pod uwagę poziom kontroli regulacyjnej i audytorskiej w tym obszarze.

Czy klient może podlegać zarówno raportowaniu DAC8, jak i CARF w odniesieniu do tych samych transakcji?

Tak. Dostawca usług kryptowalutowych działający w państwie członkowskim UE, które przyjęło również CARF, może być zobowiązany do raportowania tych samych transakcji za pośrednictwem obu kanałów. Choć opracowywane są przepisy koordynacyjne mające na celu uniknięcie czystego dublowania, definicje i mechanizmy raportowania nie są identyczne, więc firmy doradzające dostawcom usług muszą mapować swoje obowiązki osobno dla obu ram.

Jakie dokumenty są potrzebne klientom, aby wesprzeć ujawnienia wartości godziwej kryptowalut według IFRS lub US GAAP?

Klienci potrzebują opatrzonych znacznikami czasu danych cenowych z giełd dla każdego aktywa na każdy istotny dzień sprawozdawczy, a także pełnej historii transakcji pokazującej nabycia, zbycia i transfery. Podsumowanie stanów posiadania na koniec roku nie jest wystarczające dla żadnego z tych standardów. Luki w podstawowych danych są najczęstszą przyczyną ryzyka zastrzeżeń w audytach związanych z kryptowalutami.

Jak firmy księgowe powinny podchodzić do klientów posiadających kryptowaluty na wielu giełdach?

Punktem wyjścia jest pełna inwentaryzacja wszystkich portfeli i kont giełdowych, przypisanych do osoby prawnej, która je posiada. Dane z każdej giełdy należy wyodrębnić, znormalizować i uzgodnić z wewnętrznymi zapisami przed przygotowaniem jakichkolwiek sprawozdań finansowych lub deklaracji podatkowych. Specjalistyczne narzędzia ksiąg pomocniczych zaprojektowane do raportowania zgodności kryptowalut mogą zautomatyzować większość tej agregacji, zmniejszając zarówno koszty czasowe, jak i ryzyko błędów wynikających z ręcznej pracy w arkuszach kalkulacyjnych.

Kiedy DAC8 wchodzi w życie dla dostawców usług i ich klientów?

DAC8 zostało formalnie przyjęte przez UE, a obowiązki raportowania będą wdrażane od 2026 roku dla większości dostawców usług objętych zakresem. Dokładna data wdrożenia w każdym państwie członkowskim zależy od tego, jak szybko to państwo transponuje dyrektywę do prawa krajowego. Firmy doradzające klientom lub dostawcom usług związanych z UE powinny przygotowywać procesy gromadzenia danych i uzgadniania już teraz, a nie czekać na pierwszy termin raportowania.

Source: CryptaCount